در علم سیاست بازدارندگی «استفاده یک طرف از مجموعه‌ای از تهدیدها برای قانع کردن طرف دیگر به عدم انجام یک عمل نامطلوب» تعریف می‌شود.

حتی در موضوع هسته‌ای هم نظریه بازدارندگی هسته‌ای بیان می‌کند که جنگ افزارهای هسته ای به علت قدرت تخریب بالا می‌توانند از حمله نظامی یک کشور به آنها جلوگیری کند.

از سال 2022 و آغاز درگیری نظامی روسیه با اوکراین برخی تعاریف مربوط به اقدامات نظامی در جهان را تغییر داد و مشخص کرد که احتمالا یک درگیری محدود نظامی می تواند از بروز بحران های بزرگ تر جلوگیری کند.

پیش از این حمله برآورد روس ها این بود که اوکراین به کمک ناتو در حال تدارک یک حمله بزرگ در راستای تصرف شبه جزیره کریمه است. به گزارش اسپوتنیک، نمود واقعی این ادعا خود را در اسناد بدست آمده از سفارت دانمارک در کی یف نشان داد به گونه ای که این اسناد ثابت کرد که مربیان نظامی ناتو از دانمارک و انگلیس در پایگاهی متعلق به گردان آزوف در حال آموزش سربازان اوکراینی و احتمالا نیروهای داوطلب این کشور برای حمله به روسیه بوده‌اند.

دفاع پیش دستانه یا «دفاع مشروع پیش دستانه» پاسخ مسلحانه به حملات قریب الوقوع و یا پس از یک حمله است که کشور مورد تهاجم بر این باور است که حملات بیشتری در آینده اتفاق خواهد افتاد. بنابراین اقدام روسیه را می توان در قالب دفاع پیش دستانه تعریف کرد چرا که اولا ناتو در تلاش برای به عضویت درآوردن اوکراین در این پیمان در حال زیر پا گذاشتن توافق خود با روسیه برای عدم گسترش ناتو به سوی شرق بود و از سوی دیگر به نظر می رسد در صورتی که روند آموزش اوکراینی ها تکمیل می شد سطح درگیری نظامی بین مسکو و کی یف به مراتب شدیدتر از آن چیزی می بود که در اکنون شاهد آن هستیم.

احتمالا به همین دلیل هم هست که روس ها هرگز به درگیری نظامی خود با اوکراین لقب حمله نداده و همواره از آن به عنوان عملیات ویژه یاد کرده اند. موضوع حمله ایران به رژیم صهیونیستی را نیز می‌توان در همین قالب مورد بررسی قرار داد چرا که این حمله تنبیهی محدود چند ساعته، در صورتی که معادله ذهنی صهیونیست‌ها را بر اساس واقعیت های جدید بروز رسانی کرده باشد، می تواند در آینده از بروز تنش‌های به مراتب جدی تر در منطقه جلوگیری کرد.

تا پیش از آغاز درگیری کنونی رژیم صهیونیستی با نیروهای مقاومت فلسطینی در 7 اکتبر 2023، با توجه به فضای اجتماعی شکل گرفته در میان کشورهای غربی و مردم آنها طی دهه‌های گذشته و ماجرای ساختگی هلوکاست، هرگونه اقدام علیه این رژیم در قالب یهودستیزی تعریف می شد و اسرائیل تلاش می کرد از آن برای مظلوم نمایی و گرفتن امتیاز بیشتر و جلب حمایت کشورهای غربی استفاده کند، اما جنایت های رخ داده در خلال ماه‌های گذشته در غزه، بسیاری از مردم جهان و به خصوص غرب را نسبت به آنچه علیه مردم فلسطین در دهه‌های گذشته و امروزه در جریان بوده و هست، آگاه کرد و چهره واقعی رژیم صهیونیستی را تا حد زیادی برای آنها نمایان ساخت و به همین دلیل است که حمله کشورمان به خاک سرزمین های اشغالی در بسیاری از کشورها نه تنها واکنش عمومی منفی در پی نداشت بلکه تا حدی با استقبال مردمی هم روبرو شد.

 به خاطر جنایت های گسترده و بی سابقه رژیم صهیونیستی و شهادت حدود 34 هزار نفر از مردم غره که به اذعان نهادهای بین المللی اکثر آنها زن و کودک بوده اند، دیگر امکان اتخاذ موضع مظلوم نمایی از سوی مقامات رژیم صهیونیستی جواب نمی‌دهد و شرایط برای تنبیه این رژیم برای کشورمان هم از نظر سیاسی و هم از نظر اجتماعی در حوزه بین الملل فراهم بود.

در حوزه نظامی هم فرماندهان شجاع کشورمان در ارتش و سپاه سال‌ها بود که طرح حمله به این رژیم را آماده کرده بودند و در این رابطه باید به قول سردار شهید حاج قاسم سلیمانی که فرموده بودند «هیچ شبی نیست که ما بخوابیم و به شما فکر نکنیم»، اشاره کرد.

رژیم صهیونیستی سابقه طولانی و کارنامه مفصلی از اقدامات نظامی و تروریستی علیه کشورمان دارد و صبر راهبردی کشورمان طی سال های گذشته موجب شده بود که این رژیم با خیال آسوده نسبت به عدم پاسخگویی کشورمان، دست به اقدامات تروریستی نظیر ترور دانشمندان هسته ای تا به شهادت رساندن فرماندهان و مستشاران نظامی در سوریه از سردار رشید اسلام شهید حاج حسین همدانی گرفته تا سردار شهید سید رضی موسوی و اخیرا هم سردار شهید محمدرضا زاهدی و سرلشکر شهید حاج رحیمی و تعداد دیگری از هم‌رزمانشان بزند.

همین صبر استراتژیک موجب شده بود که به اذعان آویگدور لیبرمن، وزیر جنگ سابق رژیم صهیونیستی، ارزیابی بخش اطلاعات نظامی اسرائیل از پاسخ ایران اشتباه از آب در بیاید چرا که این نهادها گفته بودند که هیچ پاسخی از سوی ایران رخ نخواهد داد و تهران هم با این اتفاق کنار خواهد آمد.

با توجه به اتفافات رخ داده در غزه و تلاش رژیم صهیونیستی برای انحراف اذهان عمومی در کشورهای به خصوص غربی، بیم آن می رفت در صورت عدم پاسخگویی و دفاع پیش دستانه و ادامه صبر از سوی ایران، شاهد حملات شدیدتر این رژیم به دارایی ها و اشخاص مرتبط با ایران باشیم، بنا بر این موضوع تنبیه این رژیم هم در قالب تثبیت بازدارندگی و هم دفاع پیش دستانه به طور جدی در دستور کار نهادهای حاکمیتی و نظامی قرار گرفت.

از سوی دیگر اسرائیلی ها ایران را متهم اصلی تمام ناکامی های خود درموضوع غزه، فلسطین و مقاومت کشورهای عربی در عادی سازی روابط با این رژیم می دانند و به طور کلی هر گونه تجاوز مستقیم و غیر مستقیم به کشورمان همواره برای آنها توجیه پذیر بوده است.

سناریوی حملات متعدد اسرائیل به سوریه و عدم پاسخگویی مطلق سوری ها به جنایت های اسرائیل، این توهم را در اذهان مقامات صهیونیست بوجود آورده بود که به خاطر پشتیبانی غربی‌ها و به خصوص کاخ سفید هیچ کشوری توان حمله به این رژیم را ندارد.

بنا بر این تنبیه رژیم اسرائیل برای ایجاد بازدارندگی در راستای جلوگیری از حملات بعدی لازم به نظر می رسید و به همین خاطر ایران بامداد یکشنبه گذشته دست به شلیک صدها فروند موشک بالستیک، کروز و پهپاد به خاک سرزمین های اشغالی زد و اهداف مهمی را زیر ضربه برد.

اسکات ریتر، افسر سابق اطلاعاتی نیروی دریایی آمریکا، در اظهار نظری درباره اقدام ایران علیه صهیونیست ها گفت: حمله مذکور قدرت بازدارندگی ایران را تثبیت کرد.

در کنار تثبیت بازدارندگی کشورمان اما، حمله به سرزمین های اشغالی و رسیدن موشک ها به یکی از حفاظت شده ترین نقاط و پایگاه های جهان به نام «نواتیم» موجب شد تا توهم بازدارندگی سامانه های پدافندی و ضد موشکی رژیم صهیونیستی نیز به طور کامل از بین برود.

به گزارش TRT، برخی کارشناسان بر این باورند که ایران در اقدام تنبیهی خود به هدفش رسید و قدرت بازدارندگی کشورمان را در سطح منطقه و جهان به نمایش گذاشت.

اریک رونتسکی، پژوهشگر مطالعات خاورمیانه در دانشگاه تل‌آویو، معتقد است که تنبیه ایران ناتوانی اسرائیل را در بازدارندگی ایران به نمایش گذاشت.

مراد یشیلتاش، کارشناس ارشد بنیاد تحقیقات سیاسی اقتصادی ترکیه، نیز می گوید: ایران با انجام این حملات نه تنها به اسرائیل بلکه به رقبای خود در منطقه و جهان پیام داد که هدفش حفظ منافع امنیت ملی و تقویت بازدارندگی منطقه‌ای خود است.

بنا بر آنچه گفته شد، به برکت حمله مذکور می توان تا حد زیادی امیدوار بود که رژیم صهیونیستی از این پس با تأمل بیشتری دست به اقدام علیه منافع کشورها به خصوص ایران در منطقه زده و بداند که هر گونه اقدام می تواند تبعات بسیار شدیدی برای این رژیم در پی داشته باشد، بر همین اساس دست اسرائیل برای حملات تروریستی بعدی در خاورمیانه بسیار محدودتر خواهد بود و با رنگ باختن «رویای شکست ناپذیری» این رژیم می توان انتظار افزایش ثبات در منطقه را هم داشت.

رژیم صهیونیستی همچنین تلاش می کرد تا در قالب طرح عادی سازی روابط با کشورهای عربی و توسعه مناسبات خود با آذربایجان به عنوان همسایه شمالی کشورمان، به باور خود یک حلقه برای فشار به کشورمان و دور کردن همسایگان از ایران در کنار ایجاد یک ائتلاف علیه کشورمان ایجاد کند که به احتمال زیاد بخش قابل توجهی از این تلاش ها هم با «وعده صادق» نقش بر آب شد.

سجاد زمانی