به گزارش روابط عمومی معاونت راهبردی رئیس جمهور  دراین نشست که به ابتکار کارگروه امنیت منطقه‌ای و مقاومت با دبیری دکتر حنانه درشتی برگزار شد، کارشناسان به بررسی پیامدهای راهبردی توافق اخیر آمریکا و عربستان و تأثیر آن بر نظم امنیتی غرب آسیا و ایران پرداختند.

مدعوین در این نشست با اشاره به بیانیه‌های رسمی آمریکا و گزارش‌های منابع معتبر بین‌المللی، از جمله شورای روابط خارجی آمریکا، مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی، اندیشکده بروکینگز و خبرگزاری رویترز، تأکید داشتند که توافق امنیتی جدید بخشی از یک طرح گسترده‌تر برای بازآرایی نظم امنیتی منطقه است.

عربستان شریک امنیتی ممتاز آمریکا

به گفته کارشناسان  این توافق، عربستان را به «شریک امنیتی ممتاز» آمریکا تبدیل می‌کند و انتقال جنگنده‌ها و سامانه‌های دفاعی پیشرفته را برای این کشور تسهیل می‌نماید.

همچنین کارشناسان حاضر در نشست، یکی از پیامدهای مهم این پیمان را افزایش نقش عربستان در معماری امنیتی جدید منطقه دانستند و به ابن نکته اشاره داشتند که  عربستان در سال‌های اخیر از یک بازیگر صرفاً اقتصادی به یک بازیگر راهبردی تبدیل شده و توافق اخیر این روند را سرعت می‌بخشد. آنگونه که انتقال فناوری‌های نظامی و همکاری اطلاعاتی با آمریکا، توان عملیاتی ریاض را در برابر تهدیدهای منطقه‌ای افزایش می‌دهد.

همچنین در این نشست تأکید شد که آمریکا با این توافق می‌کوشد ساختار دفاعی یکپارچه‌ای در میان برخی کشورهای منطقه ایجاد کند؛ ساختاری که هدف اصلی آن مقابله با تهدیدهای موشکی و پهپادی است. این شبکه دفاعی که بخشی از آن میان آمریکا، عربستان، اردن و برخی کشورهای دیگر طراحی شده، به‌طور خاص کارکردی علیه ظرفیت‌های بازدارنده جمهوری اسلامی ایران دارد.

پیامدهای امنیتی توافق امنیتی عربستان آمریکا

طبق ارزیابی کارشناسان، توافق جدید می‌تواند در کوتاه‌مدت و بلندمدت پیامدهای امنیتی مهمی برای ایران داشته باشد. در کوتاه‌مدت، افزایش هماهنگی اطلاعاتی میان آمریکا و عربستان و تقویت سامانه‌های دفاعی ریاض، فشار بیشتری بر محور مقاومت، به‌ویژه در جبهه یمن و عراق وارد می‌کند.

در بلندمدت، انتقال جنگنده‌های پیشرفته و تقویت توان پدافندی عربستان، می‌تواند بخشی از مزیت‌های مبتنی بر قدرت نامتقارن ایران را کاهش دهد. این موضوع به‌طور مکرر در تحلیل‌های مراکز پژوهشی غربی نیز مطرح شده است.کارشناسان همچنین به این نکته اشاره کردند که تغییر در مسیرهای ژئوپلیتیک منطقه یکی از پیامدهای مهم توافق است. کریدورهای اقتصادی و ترانزیتی جدید که با حمایت آمریکا، عربستان و رژیم صهیونیستی دنبال می‌شود، می‌تواند مسیرهای سنتی عبور کالا و انرژی را به‌گونه‌ای شکل دهد که نقش ایران در آن‌ها کاهش یابد. این تحولات، در صورت تکمیل، بر موقعیت اقتصادی، ژئوپلیتیک و امنیتی ایران اثرگذار خواهد بود.

به گزارش روابط عمومی معاونت راهبردی رئیس جمهور  بخش دیگری از نشست به بررسی تأثیر رقابت میان قدرت‌های بزرگ بر توافق جدید اختصاص داشت. مطابق ارزیابی کارشناسان، آمریکا تلاش دارد با تقویت پیوندهای امنیتی و اقتصادی با عربستان، نفوذ چین را در غرب آسیا محدود کند. عربستان نیز با بهره‌گیری از این رقابت، موقعیت خود را در حوزه انرژی، فناوری و امنیت تقویت می‌کند. منابع معتبر بین‌المللی نیز اشاره کرده‌اند که همکاری در زمینه مواد معدنی حیاتی، انرژی و فناوری‌های نوین بخشی از اهداف این توافق است.

در نشست تأکید شد که توافق دفاعی آمریکا و عربستان می‌تواند مقدمه‌ای برای همگرایی بیشتر کشورهای عربی در حوزه امنیت و دفاع باشد. کارشناسان معتقدند که برخی کشورهای عربی حوزه خلیج فارس در سال‌های اخیر گام‌هایی در جهت همکاری‌های مشترک نظامی برداشته‌اند و توافق جدید می‌تواند این روند را تسریع کند. چنین همگرایی‌ای، در صورت تحقق کامل، ساختاری امنیتی ایجاد خواهد کرد که در آن نقش جمهوری اسلامی ایران محدودتر دیده می‌شود.

کارشناسان راهکارهایی چون تقویت بازدارندگی دفاعی،مدیریت تعامل هدفمند با عربستان،تعمیق همکاری با قدرت های شرقی،حضور فعال در کریدورهای منطقه ای و .... برای مواجهه فعالانه ایران با این ساختار امنیتی جدید مطرح کردند.

راهبرد ایران برای مواجهه هوشمندانه با نظم جدید امنیتی منطقه

در نشست تخصصی کارگروه امنیت منطقه‌ای و مقاومت تأکید شد که توافق امنیتی آمریکا و عربستان، بخشی از یک تحول گسترده‌تر در نظم منطقه‌ای است که آثار آن در حوزه‌های دفاعی، ژئوپلیتیک، اقتصادی و امنیتی قابل مشاهده است. این تحول، جایگاه عربستان را ارتقا داده و به شکل‌گیری ساختاری امنیتی کمک می‌کند که بخشی از آن به‌صورت مستقیم برای مهار توان دفاعی جمهوری اسلامی ایران طراحی شده است.

از منظر کارشناسان حاضر در این نشست، ترکیبی از تقویت بازدارندگی دفاعی، مدیریت تعامل با عربستان و تعمیق همکاری با شرق، بهترین راهبرد ایران برای مواجهه هوشمندانه با نظم جدید امنیتی منطقه است.

تهیه کننده  دکتر حنانه درشتی